SaaS ürününde çok kiracılı mimari neden önemlidir?

SaaS (Software as a Service), yazılımı bilgisayarınıza kurmak yerine tarayıcıdan abonelikle kullandığınız modeldir. Arkasındaki mimari tercihlerden biri ise çok kiracılı (multi-tenant) yapıdır: tek bir uygulama kodu, çok sayıda müşteriye (kiracıya) hizmet verir. Bu seçim fiyatı, güncelleme hızını ve en önemlisi verinizin güvenliğini doğrudan etkiler.

Kiracı nedir?

Kiracı, SaaS ürününü kullanan bir kuruluştur: bir dernek, bir klinik, bir işletme. Bir apartmandaki daireler gibi düşünün: bina (uygulama) ortaktır, ama her dairenin (kiracının) kendi kapısı ve kilidi vardır. Bir kiracı diğerinin verisini göremez.

Tek kiracılı ve çok kiracılı fark

• Tek kiracılı: Her müşteri için ayrı kurulum (ayrı sunucu ya da uygulama kopyası). Yalıtım güçlüdür, özelleştirme kolaydır, ama maliyeti ve yönetim yükü yüksektir.
• Çok kiracılı: Tek kod tabanı; müşterilere göre ayrılmış veri. Maliyet düşer, güncellemeler herkese aynı anda ulaşır; ancak izolasyonun doğru kurulması şarttır.

Çok kiracılı mimarinin avantajları

• Uygun maliyet: Altyapı paylaşıldığı için abonelik ücretleri düşer.
• Hızlı güncelleme: Yeni özellik ve güvenlik yamaları tüm müşterilere aynı anda gelir.
• Kolay başlangıç: Kurulum beklemeden hesap açılır, denemeye başlanır.
• Ölçeklenebilirlik: Kaynaklar talebe göre paylaştırılır.

Veri izolasyonu nasıl sağlanır?

İzolasyon, SaaS’ın en kritik konusudur. Başlıca yaklaşımlar:

1. Kiracı başına ayrı veritabanı/dosya: Her müşterinin verisi ayrı bir veritabanı ya da dosyada tutulur. Bir hata ya da sorgu kazası başka bir müşteriye sızamaz; yedekleme ve silme müşteri bazında yapılır.
2. Ortak veritabanı, kiracı kimliği sütunu: Tüm kayıtlar tek veritabanında, her satırda kiracı kimliği ile tutulur. Ekonomiktir ama her sorguda doğru süzgeç uygulanmazsa sızıntı riski vardır.
3. Şifreleme katmanı: Hassas alanlar (T.C. kimlik no, adres) kiracıya özel anahtarlarla şifrelenir; veritabanı kopyası ele geçse bile okunamaz.

SaaS seçerken sorulacak 8 soru

1. Verim diğer müşterilerden nasıl ayrılıyor (ayrı veritabanı, şifreleme)?
2. Yedekler ne sıklıkta alınıyor, geri yükleme denendi mi?
3. Verilerim hangi ülkede, hangi sağlayıcıda tutuluyor?
4. Kullanıcı yetkileri ve işlem kayıtları var mı; kim neyi değiştirdi görebiliyor muyum?
5. İki adımlı doğrulama sunuluyor mu?
6. Verimi istediğim an dışarı aktarabilir miyim (Excel/CSV)?
7. Abonelik biterse verim ne olur, ne kadar süre saklanır, nasıl silinir?
8. KVKK kapsamında veri işleme sözleşmesi sunuluyor mu?

Çok kiracılı mimarinin riskleri

Paylaşılan altyapıda bir hata birden çok müşteriyi etkileyebilir (“gürültülü komşu” sorunu: bir müşterinin yoğun kullanımı diğerlerini yavaşlatabilir). Bu riskler kaynak sınırları, kota yönetimi, izleme ve bölgesel dağıtım gibi önlemlerle azaltılır. Kiracı bazlı kota (üye sayısı, depolama) hem adil kullanım hem de fiyatlandırma için temel araçtır.

Özelleştirme ve ortak güncelleme dengesi

Çok kiracılı SaaS’ta her müşteriye özel kod yazmak mimarinin mantığına aykırıdır. Özelleştirme genelde ayarlar, şablonlar, modüller ve eklentilerle yapılır. Bu sınırlama bir kısıt gibi görünse de güncelleme uyumsuzluğu yaşamamanızı sağlar.

Örnek: dernek yönetimi SaaS’ı

Bir dernek yönetim platformunda her derneğin üye listesi, aidat kayıtları ve belgeleri yalnızca o derneğe aittir. DER360 bu mantıkla çalışır: her dernek kendi alan adı ve kendi verisiyle ayrı bir kiracıdır; kimlik numarası gibi alanlar dernek bazlı anahtarla şifrelenir. Kendi SaaS ürününüzü geliştirmek istiyorsanız özel yazılım ve bulut yazılım hizmetlerimizi inceleyin ya da teklif alın.